Kronova bolest (Morbus Crohn)

Kronova bolest (Morbus Crohn)

Kronova bolest je nespecifično zapaljenjsko oboljenje digestivnog trakta i spada u grupu inflamatornih bolesti crijeva (IBC). IBC obuhvataju dvije slične bolesti – Kronovu bolest i ulcerozni kolitis – koji se u oko 10% slučajeva ne mogu razlikovati.

Naziv bolesti potiče od dr Burrill B. Crohn-a koji je 1932. godine publikovao rad u kojem je do detalja opisao ovo oboljenje. Prethodno je bolest opisivana kao intestinalna tuberkuloza, a danas ima još nekoliko naziva – ileitis, regionalni enteritis, ileokolitis.

Kronova bolest može da zahvati bilo koji dio digestivnog trakta, od usta do anusa, ali u većini slučajeva obuhvata ileum (dio tankog crijeva) i kolon (debelo crijevo). Još nije utvrđeno šta tačno izaziva ovo oboljenje, a nije moguće ni predvidjeti na koji način će se Kronova bolest ispoljavati nakon utvrđivanja dijagnoze.

Riječ je o hroničnom oboljenju sa nepredvidljivim pojačanjima (relaps) i poboljšanjima (remisija) kliničkog toka. Neki pacijenti su godinama bez simptoma, dok drugi imaju česta pogoršanja ili napade bolesti.

Simptomi Kronove bolesti

Kronova bolest izaziva različite simptome koji se mogu, ali ne moraju, ispoljavati istovremeno. Način ispoljavanja i simptomi zavise od zahvaćenog regiona crijeva i opsežnosti bolesti. Simptomi zavise od toga koji je dio digestivnog trakta zahvaćen, od stepena ožiljavanja ili sužavanja creva i prisustva fistula. U skladu sa tim, simptomi mogu biti klasifikovani od blagih do jakih sa periodičnim javljanjem.

Glavni simptomi obuhvataju:

  • Proliv u kojem se povremeno može primjetiti i prisustvo krvi
  • Grčeviti bol u predjelu stomaka
  • Mučninu
  • Povišenu tjelesnu temperaturu
  • Gubitak apetita
  • Gubitak tjelesne težine
  • Malaksalost
  • Povremeno krvarenje iz debelog crijeva

Kako je inflamirano tkivo otečeno i debelo, podložno je stvaranju rana i erozija u predjelima pored vijuga crijeva, praveći fistule između tih struktura: petlji crijeva, crijeva i bešike, vagine ili kože. Fistule oko analne regije su česte, bolne i neprijatne. Često ih prate infekcija i krvarenje, a apscesi nerijetko zahtevaju operaciju.

Pored primarnih simptoma koji se javljaju u digestivnom traktu, neki pacijenti mogu da primjete određene indikatore Kronove bolesti i u drugim djelovima tijela:

  • U očima (crvenilo, bol i svrab)
  • U ustima (ranice)
  • U zglobovima (otok, crvenilo i bol)
  • Na koži (bolne otekline, bolni čirevi i druge ranice ili osip)
  • U kostima (osteoporoza)
  • U bubrezima (stvaranje kamena)
  • U jetri (rijetki slučajevi primarnog skleroznog holangitisa, hepatitisa i ciroze)

Navedene pojave poznate su pod nazivom ekstraintestinalne (vancrijevne) manifestacije Kronove bolesti zato što se dešavaju izvan probavnog sistema. Kod nekih osoba ove manifestacije mogu da budu i prvi znak Kronove bolesti i da se pojave godinama prije nego što se razviju simptomi u crijevima.

Dijagnoza

Kronova bolest izaziva simptome koji se javljaju i kod brojnih drugih oboljenja, zbog čega je neophodno obaviti detaljne pretrage. Pored uzimanja kompletne istorije bolesti, porodične istorije pacijenta i fizičkog pregleda, koriste se sledeći testovi:

  • • Testovi stolice
    Ovi testovi se koriste da bi se isključila neka druga infekcija ili da bi se ustanovilo da li postoji prisustvo patoloških mirkoorganizama i/ili krvi u stolici.
  • Testovi krvi
    Na ovaj način se utvrđuje da li su prisutni zapaljenje ili anemija.
  • Kolonoskopija i endoskopija gornjeg dijela probavnog sistema
    Ovaj metod se koristi da bi se pregledala sluznica probavnog sistema. Obavlja se pomoću instrumenta zvanog endoskop, koji na svom kraju ima kameru i jak izvor svjetlosti. Endoskopom po potrebi može da se uradi i biopsija. Instrument sadrži i specijalnu minijaturnu kameru (kapsulu) koju pacijent može da proguta, a ona se specificno koristi za pregled oko 2.7 metara tankog crijeva kojima se teško pristupa endoskopom.
  • CT sken (kompjuterizovana tomografija) ili MRI (magnetna rezonanca)
    Ovo su postupci koji se koriste za mjerenje debljine zida debelog crijeva, i/ili za uočavanje fistula i prisustva upalne tečnosti u trbuhu koja se zove apsces.

Tipovi Kronove bolesti

Postoji pet različitih tipova Kronove bolesti koji se utvrđuju prema lokalizaciji, odnosno dijelu digestivnog trakta koji je zahvaćen. U skladu sa tim, razlikujemo ove tipove Kronove bolesti:

  • Kron kolitis: Zahvata samo debelo crijevo.
  • Gastroduodenalna Kronova bolest: Zahvata želudac i duodenum, odnosno početni dio tankog crijeva.
  • Ileitis: Zahvata ileum, tj. završni dio tankog crijeva.
  • lIeokolitis: Najčešći tip Kronove bolesti koji zahvata debelo crijevo i ileum (završni dio tankog crijeva).
  • Jejunoileitis: Produkuje zapaljenske erozije u jejunumu (gornji dio tankog crijeva) i ileumu (završni dio tankog crijeva).