Ulcerozni kolitis

ULCEROZNI KOLITIS (COLITIS ULCEROSA, UC)

Ulcerozni kolitis je hronična zapaljenska bolest kolona (debelog crijeva) koja se uglavnom pojavljuje kod tinejdžera i mladih odraslih osoba, ali takođe može da se javi i kod starijih ljudi. Spada u grupu inflamatornih bolesti crijeva (IBC) koje obuhvataju dvije slične bolesti – ulcerozni kolitis i Kronovu bolest – koje se u oko 10% slučajeva ne mogu razlikovati.

Latinski naziv za debelo crijevo je colon i otuda potiče termin za njegovu upalu: colitis. Ulcus je oštećenje kože ili sluznice unutrašnjih organa praćeno stvaranjem gnoja i odumiranjem ćelija okolnog tkiva (nekroza), najčešće kao posledica upale ili nedostatka krvi (ishemija).

Zapaljenje počinje u rektumu, a zatim se širi na ostale djelove debelog crijeva. lako trenutno ne postoji lijek protiv ove bolesti, na raspolaganju je mnogo efikasnih terapija kojima se zapaljenje može držati pod kontrolom.

Simptomi ulceroznog kolitisa

Način ispoljavanja i simptomi ulceroznog kolitisa zavise od zahvaćenog regiona crijeva i opsežnosti bolesti. Kod većine osoba sa ulceroznim kolitisom javljaju se neizdrživi nagon za hitnim pražnjenjem crijeva i grčeviti bol u trbuhu. Bol može da bude jači sa lijeve strane, ali isto tako može i da se pojavi na bilo kom mjestu u stomaku.

Kliničke manifestacije su najčešće proliv (uglavnom bez krvi), bol u trbuhu, zatim febrilnost i opšta slabost, a moguć je i gubitak kilaže. Ponekad, posebno kod djece i starih, jedini simptomi mogu da budu povišena temperatura i gubitak tjelesne mase.

Osim što izaziva simptome bolesti u probavnom sistemu, ulcerozni kolitis može da se manifestuje i u drugim djelovima tijela. Znaci i simptomi bolesti mogu da se uoče:

  • U očima (crvenilo, bol i svrab)
  • U ustima (ranice)
  • U zglobovima (otok, crvenilo i bol)
  • Na koži (bolne otekline, bolni čirevi i druge ranice ili osip)
  • U kostima (osteoporoza)
  • U bubrezima (stvaranje kamena)
  • U jetri (rijetki slučajevi primarnog skleroznog holangitisa, hepatitisa i ciroze)

Navedene pojave poznate su pod nazivom ekstraintestinalne (vancrijevne) manifestacije ulceroznog kolitisa zato što se dešavaju izvan probavnog sistema. Kod nekih osoba ove manifestacije mogu da budu i prvi znak bolesti i da se pojave godinama prije nego što se razviju simptomi u crijevima.

Dijagnoza

Ulcerozni kolitis izaziva simptome koji se javljaju i kod brojnih drugih oboljenja, zbog čega je neophodno obaviti detaljne pretrage. Pored uzimanja kompletne istorije bolesti, porodične istorije pacijenta i fizičkog pregleda, obavljaju se i sledeće pretrage:

  • Testovi stolice
    Ovi testovi se koriste da bi se isključila neka druga infekcija ili da bi se ustanovilo da li postoji prisustvo patoloških mirkoorganizama i/ili krvi u stolici.
  • Testovi krvi
    Na ovaj način se utvrđuje da li su prisutni zapaljenje ili anemija.
  • Sigmoidoskopija
    Koristi se za pregled rektuma i donje trećine debelog crijeva.
  • Kolonoskopija
    Ovim metodom se vrši pregled debelog crijeva i završnog dijela tankog crijeva.

Tipovi ulceroznog kolitisa

Simptomi ulceroznog kolitisa se razlikuju u zavisnosti od stepena proširenosti zapaljenja i od toga u kojem dijelu debelog crijeva je locirana bolest. Ovo su najčešći tipovi ulceroznog kolitisa:

  • Ulcerozni proktitis: Zapaljenje crijeva je ograničeno na rektum. Zbog toga što inflamacija zahvata samo ograničeni dio crijeva (obično 10 do 15 cm dužine rektuma), ulcerozni proktitis je blagi oblik bolesti. Simptomi uključuju krvarenje iz rektuma, nagon na stolicu i bol u rektumu.
  • Proktosigmoiditis: To je kolitis koji zahvata rektum i sigmoidni dio debelog crijeva (donji segment debelog crijeva koji se nalazi neposredno iznad rektuma). Simptomi uključuju krvavi proliv, grčeve i tenezmus (pretjerano naprezanje prilikom pražnjenja crijeva). U aktivnoj fazi bolesti može da se javi umjereno težak bol na donjoj lijevoj strani trbuha.
  • Lijevostrani kolitis: Trajno zapaljenje koje počinje u rektumu i širi se sve do zavoja debelog crijeva koji je najbliži slezini (krivina debelog crijeva blizu slezine, u gornjem lijevom dijelu trbuha). Simptomi uključuju gubitak apetita, gubitak tjelesne težine, krvavi proliv i izrazito jak bol na lijevoj strani trbuha.
  • Panulcerozni (totalni) kolitis ili pankolitis: Zahvata cijelo debelo crijevo. Simptomi uključuju gubitak apetita, krvave prolive, izrazito jak bol u trbuhu i gubitak tjelesne težine.